همه دسته‌بندی‌ها
برندها
آموزش علوم آزمایشگاهیمقالات

سویه‌های استاندارد ATCC در کنترل کیفی میکروبیولوژی؛ راهنمای انتخاب، نگهداری و کاربرد

سویه‌های استاندارد ATCC در کنترل کیفی میکروبیولوژی؛ راهنمای انتخاب، نگهداری و کاربرد

سویه‌های استاندارد ATCC در کنترل کیفی میکروبیولوژی؛ راهنمای انتخاب، نگهداری و کاربرد

در آزمایشگاه میکروبیولوژی، مشاهده رشد یک میکروارگانیسم یا ثبت یک نتیجه در دستگاه، به‌تنهایی برای اطمینان از صحت آزمایش کافی نیست. محیط کشت، دیسک آنتی‌بیوتیک، معرف‌های شناسایی، تجهیزات انکوباسیون، روش تهیه سوسپانسیون و مهارت کاربر همگی می‌توانند بر نتیجه نهایی اثر بگذارند. به همین دلیل، آزمایشگاه باید با استفاده از نمونه‌هایی با خصوصیات شناخته‌شده بررسی کند که سیستم آزمایش در شرایط کنترل‌شده، نتیجه مورد انتظار را ایجاد می‌کند.

سویه‌های استاندارد و مرجع میکروبی برای پاسخ به همین نیاز به کار می‌روند. این سویه‌ها دارای هویت، خصوصیات فنوتیپی، ژنوتیپی یا الگوی حساسیت مشخص هستند و می‌توان از آن‌ها برای کنترل عملکرد روش‌های میکروبیولوژی استفاده کرد. یکی از شناخته‌شده‌ترین مجموعه‌های نگهداری و عرضه سویه‌های مرجع، مجموعه ATCC است.

در این مقاله، مفهوم سویه استاندارد، کاربرد سویه‌های ATCC، معیارهای انتخاب و نگهداری آن‌ها و نقش سویه‌های مهمی مانند Staphylococcus aureus، Escherichia coli و Pseudomonas aeruginosa در کنترل کیفی آزمایشگاه بررسی می‌شود.

سویه میکروبی چیست؟

در میکروبیولوژی، سویه یا Strain به جمعیتی از یک میکروارگانیسم گفته می‌شود که از یک منبع مشخص جدا شده و دارای ویژگی‌های نسبتاً پایدار و قابل شناسایی است. میکروارگانیسم‌های متعلق به یک گونه می‌توانند سویه‌های متفاوتی داشته باشند و این سویه‌ها ممکن است از نظر خصوصیات بیوشیمیایی، بیماری‌زایی، مقاومت آنتی‌میکروبی، تولید سم، ساختار ژنتیکی یا شرایط رشد با یکدیگر تفاوت داشته باشند.

برای مثال، همه سویه‌های Escherichia coli از نظر بالینی یا آزمایشگاهی رفتار کاملاً یکسانی ندارند. بعضی سویه‌ها فلور طبیعی دستگاه گوارش هستند، برخی می‌توانند بیماری‌زا باشند و بعضی دیگر به‌عنوان سویه‌های مرجع کنترل کیفی استفاده می‌شوند.

بنابراین، ذکر نام گونه به‌تنهایی برای معرفی یک سویه کنترل کیفی کافی نیست و باید شماره شناسایی سویه، مانند شماره ATCC، نیز ثبت شود.

سویه استاندارد یا سویه مرجع چیست؟

سویه استاندارد یا سویه مرجع، میکروارگانیسمی با هویت و ویژگی‌های تعریف‌شده است که از یک مجموعه معتبر کشت میکروبی دریافت می‌شود. این سویه معمولاً دارای مدارکی مانند گواهی آنالیز، اطلاعات شناسایی، شرایط نگهداری، محیط پیشنهادی رشد و مشخصات کاربردی است.

استفاده از سویه مرجع به آزمایشگاه اجازه می‌دهد عملکرد یک روش را با نتیجه‌ای قابل پیش‌بینی مقایسه کند. برای مثال، اگر یک محیط کشت اختصاصی باید موجب رشد یک باکتری هدف شود، تلقیح سویه کنترل مثبت نشان می‌دهد آیا محیط موردنظر توانایی حمایت از رشد آن باکتری را دارد یا خیر.

تفاوت سویه استاندارد با ایزوله بالینی

ایزوله بالینی از نمونه یک بیمار جدا می‌شود و خصوصیات آن ممکن است به‌طور کامل شناخته‌شده یا ثابت نباشد. در مقابل، سویه مرجع دارای هویت مستند و ویژگی‌های تعریف‌شده است و برای اهدافی مانند کنترل کیفی، اعتبارسنجی و مقایسه روش‌ها استفاده می‌شود.

ایزوله‌های بالینی می‌توانند در مطالعات تکمیلی یا بررسی شرایط واقعی آزمایشگاه مفید باشند، اما معمولاً جایگزین مستقیم سویه‌های استاندارد در کنترل کیفی رسمی محسوب نمی‌شوند.

ATCC چیست؟

ATCC مخفف عبارت American Type Culture Collection است. این مجموعه، طیف وسیعی از سویه‌های باکتریایی، قارچی، ویروسی و سایر مواد زیستی مرجع را نگهداری و عرضه می‌کند. برای هر سویه یک شماره اختصاصی تعریف می‌شود؛ برای مثال:

شماره ATCC بخشی از هویت سویه است. به همین دلیل، هنگام ثبت نتایج کنترل کیفی نباید تنها به نام جنس و گونه اکتفا کرد.

نکته مهم: دو سویه از یک گونه ممکن است کاربردهای کنترل کیفی متفاوتی داشته باشند. بنابراین، آزمایشگاه باید شماره دقیق سویه توصیه‌شده در روش اجرایی، دستورالعمل سازنده یا استاندارد مورد استفاده را انتخاب کند.

چرا استفاده از سویه‌های استاندارد در کنترل کیفی ضروری است؟

استفاده از سویه‌های استاندارد کمک می‌کند خطاهای احتمالی پیش از گزارش نتیجه بیمار شناسایی شوند. اگر یک سویه کنترل نتیجه مورد انتظار را ایجاد نکند، ممکن است یکی از اجزای فرایند آزمایش دچار مشکل باشد.

مهم‌ترین اهداف استفاده از سویه‌های استاندارد عبارت‌اند از:

  • کنترل کیفی محیط‌های کشت عمومی، انتخابی، افتراقی و غنی‌کننده
  • بررسی توانایی رشد یا مهار میکروارگانیسم‌های مشخص
  • کنترل عملکرد دیسک‌های آنتی‌بیوتیک
  • کنترل کیفی روش‌های دیسک دیفیوژن و تعیین MIC
  • ارزیابی عملکرد کیت‌ها و سیستم‌های شناسایی میکروبی
  • کنترل تست‌های بیوشیمیایی و آنزیمی
  • بررسی عملکرد دستگاه‌های اتوماتیک شناسایی و آنتی‌بیوگرام
  • اعتبارسنجی یا تأیید عملکرد روش‌های جدید
  • آموزش و ارزیابی صلاحیت کارکنان آزمایشگاه
  • بررسی عملکرد محیط کشت پس از تهیه یا دریافت سری ساخت جدید
  • شناسایی خطاهای مربوط به انکوباتور، دما، اتمسفر یا زمان انکوباسیون

کاربرد سویه‌های استاندارد در کنترل کیفی محیط کشت

یکی از مهم‌ترین کاربردهای سویه‌های مرجع، کنترل کیفی محیط‌های کشت است. هر محیط کشت باید بتواند عملکردی متناسب با هدف طراحی خود نشان دهد. این عملکرد ممکن است شامل حمایت از رشد، مهار میکروارگانیسم‌های ناخواسته یا ایجاد واکنش افتراقی مشخص باشد.

کنترل مثبت رشد

در کنترل مثبت، سویه‌ای انتخاب می‌شود که انتظار می‌رود روی محیط موردنظر رشد مناسب داشته باشد یا واکنش مشخصی ایجاد کند. عدم رشد یا ایجاد واکنش غیرمنتظره می‌تواند نشان‌دهنده اشکال در ترکیب محیط، شرایط نگهداری، pH، مکمل‌ها یا شرایط انکوباسیون باشد.

کنترل منفی یا کنترل مهار

در برخی محیط‌های انتخابی باید رشد گروه خاصی از میکروارگانیسم‌ها مهار شود. در این شرایط، استفاده از سویه کنترل منفی یا سویه‌ای که باید مهار شود، عملکرد انتخابی محیط را بررسی می‌کند.

کنترل واکنش افتراقی

محیط‌های افتراقی باید واکنش قابل پیش‌بینی ایجاد کنند. تغییر رنگ، همولیز، تولید رنگدانه، تخمیر قند یا ایجاد کلنی با ظاهر مشخص از جمله واکنش‌هایی هستند که می‌توان با سویه‌های مرجع ارزیابی کرد.

کاربرد سویه‌های استاندارد در کنترل کیفی آنتی‌بیوگرام

در آزمون حساسیت آنتی‌میکروبی، عوامل متعددی بر قطر هاله عدم رشد یا مقدار MIC تأثیر می‌گذارند. ترکیب و ضخامت محیط مولر هینتون، pH، تراکم سوسپانسیون، کیفیت دیسک‌ها، توان آنتی‌بیوتیک، زمان انکوباسیون، دمای انکوباتور و شیوه اندازه‌گیری همگی می‌توانند نتیجه را تغییر دهند.

سویه کنترل کیفی دارای محدوده عملکرد مورد انتظار است. نتیجه به‌دست‌آمده باید با محدوده پذیرش استاندارد یا دستورالعمل معتبر مقایسه شود. خارج شدن نتیجه کنترل از محدوده، به معنی آن است که پیش از گزارش نتایج بیماران باید علت انحراف بررسی شود.

هشدار: محدوده قابل قبول قطر هاله یا MIC به نوع سویه، آنتی‌بیوتیک، روش، غلظت دیسک و استاندارد مورد استفاده وابسته است. این محدوده‌ها باید از آخرین نسخه دستورالعمل معتبر آزمایشگاه استخراج شوند و نباید صرفاً بر اساس جداول قدیمی یا منابع نامعتبر تعیین شوند.

سویه‌های پرکاربرد در کنترل کیفی میکروبیولوژی

انتخاب سویه مناسب باید بر اساس هدف کنترل کیفی انجام شود. در ادامه، تعدادی از سویه‌های رایج و مهم در آزمایشگاه میکروبیولوژی معرفی شده‌اند.

​استافیلوکوکوس اورئوس ATCC 25923​

سویه Staphylococcus aureus ATCC 25923 یکی از شناخته‌شده‌ترین سویه‌های کنترل کیفی در میکروبیولوژی است. این سویه یک کوکسی گرم‌مثبت است و در کنترل کیفی آزمون دیسک دیفیوژن، ارزیابی محیط مولر هینتون، کنترل بعضی محیط‌های کشت و برخی آزمون‌های شناسایی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کاربردهای مهم این سویه عبارت‌اند از:

  • کنترل کیفی دیسک دیفیوژن برای باکتری‌های گرم‌مثبت
  • ارزیابی عملکرد محیط مولر هینتون آگار
  • کنترل کیفی برخی محیط‌های انتخابی و افتراقی استافیلوکوک
  • بررسی واکنش‌های مورد انتظار در تست‌های شناسایی
  • آموزش شناسایی کوکسی‌های گرم‌مثبت

در نگهداری و تکثیر این سویه باید از پاساژهای غیرضروری خودداری شود؛ زیرا تکرار پاساژ می‌تواند بر برخی ویژگی‌های فنوتیپی و الگوی حساسیت اثر بگذارد.

استافیلوکوکوس اورئوس ATCC 29213

سویه Staphylococcus aureus ATCC 29213 نیز در کنترل کیفی آزمون‌های حساسیت آنتی‌میکروبی کاربرد دارد. این سویه به‌ویژه در روش‌های تعیین حداقل غلظت مهارکنندگی یا MIC، روش‌های رقتی و برخی سامانه‌های تجاری آنتی‌بیوگرام مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ATCC 25923 و ATCC 29213 هر دو متعلق به گونه S. aureus هستند، اما نباید به‌جای یکدیگر استفاده شوند. ATCC 25923 بیشتر با کنترل دیسک دیفیوژن شناخته می‌شود، در حالی که ATCC 29213 در کنترل روش‌های MIC و رقتی کاربرد گسترده‌ای دارد.

​اشرشیا کلی ATCC 25922​

سویه Escherichia coli ATCC 25922 یکی از مهم‌ترین سویه‌های مرجع برای کنترل کیفی آزمایش‌های حساسیت آنتی‌میکروبی در باکتری‌های گرم‌منفی است. این سویه در کنترل دیسک دیفیوژن، برخی روش‌های تعیین MIC، ارزیابی محیط مولر هینتون و کنترل سامانه‌های شناسایی و آنتی‌بیوگرام استفاده می‌شود.

کاربردهای رایج این سویه عبارت‌اند از:

  • کنترل کیفی آنتی‌بیوگرام باکتری‌های گرم‌منفی
  • بررسی کیفیت محیط مولر هینتون
  • کنترل کیفی برخی دیسک‌های آنتی‌بیوتیک
  • ارزیابی روش‌های رقتی و تعیین MIC در موارد توصیه‌شده
  • کنترل برخی محیط‌های کشت خانواده انتروباکتریال‌ها
  • کنترل سامانه‌های شناسایی بیوشیمیایی یا اتوماتیک

بر اساس اطلاعات نگهداری این سویه، پاساژ مکرر در محیط مایع می‌تواند باعث تغییر در مقادیر MIC شود. بنابراین، برای حفظ ویژگی‌های سویه باید از پاساژهای متعدد و غیرضروری جلوگیری شود و برنامه نگهداری آزمایشگاه بر مبنای کشت مادر، کشت ذخیره و کشت کاری تنظیم شود.

​سودوموناس آئروژینوزا ATCC 27853​

سویه Pseudomonas aeruginosa ATCC 27853 یکی از سویه‌های کلیدی برای کنترل کیفی باکتری‌های گرم‌منفی غیرتخمیرکننده است. این سویه در کنترل آزمون حساسیت آنتی‌میکروبی، ارزیابی محیط مولر هینتون، کنترل برخی محیط‌های کشت و سامانه‌های شناسایی میکروبی استفاده می‌شود.

کاربردهای مهم این سویه شامل موارد زیر است:

  • کنترل کیفی دیسک دیفیوژن سودوموناس
  • کنترل برخی روش‌های تعیین MIC
  • ارزیابی عملکرد محیط مولر هینتون
  • کنترل محیط‌های اختصاصی یا افتراقی سودوموناس
  • کنترل سامانه‌های شناسایی باکتری‌های گرم‌منفی
  • بررسی برخی ویژگی‌ها مانند تولید رنگدانه‌های شناخته‌شده سودوموناس

در کار با این سویه باید به پایداری ویژگی‌های فنوتیپی و الگوی حساسیت توجه شود. پاساژ مکرر، نگهداری نامناسب یا استفاده طولانی‌مدت از کشت کاری ممکن است باعث ایجاد نتایج متغیر شود.

جدول مقایسه سویه‌های مهم کنترل کیفی

میکروارگانیسم
شماره سویه
کاربرد شاخص
گروه میکروبی
Staphylococcus aureus
ATCC 25923
کنترل کیفی دیسک دیفیوژن و محیط مولر هینتون
کوکسی گرم‌مثبت
Staphylococcus aureus
ATCC 29213
کنترل کیفی MIC و روش‌های رقتی
کوکسی گرم‌مثبت
Escherichia coli
ATCC 25922
کنترل آنتی‌بیوگرام باکتری‌های گرم‌منفی
باسیل گرم‌منفی
Pseudomonas aeruginosa
ATCC 27853
کنترل آنتی‌بیوگرام سودوموناس و ارزیابی مولر هینتون
باسیل گرم‌منفی غیرتخمیرکننده

چگونه سویه استاندارد مناسب را انتخاب کنیم؟

انتخاب سویه نباید صرفاً بر اساس شهرت یا دسترسی آن انجام شود. ابتدا باید هدف کنترل کیفی مشخص شود و سپس سویه‌ای انتخاب شود که در روش یا استاندارد مربوطه توصیه شده است.

هنگام انتخاب سویه، موارد زیر باید بررسی شوند:

  • هدف آزمایش؛ مانند کنترل محیط کشت، دیسک دیفیوژن، MIC یا شناسایی
  • نام دقیق جنس و گونه میکروارگانیسم
  • شماره دقیق سویه مرجع
  • استاندارد یا دستورالعمل مورد استفاده در آزمایشگاه
  • روش و دستگاه مورد استفاده
  • شرایط نگهداری و امکانات آزمایشگاه
  • سطح ایمنی زیستی و خطرات سویه
  • وجود گواهی آنالیز و مدارک ردیابی
  • فرمت محصول؛ مانند لیوفیلیزه، منجمد یا آماده مصرف
  • تاریخ انقضا و شرایط حمل

تفاوت سویه مرجع، کشت مادر و کشت کاری

یکی از اصول مهم مدیریت سویه‌ها، ایجاد یک ساختار مشخص برای تکثیر و استفاده از آن‌هاست. اصطلاحات دقیق ممکن است در روش‌های اجرایی مختلف کمی متفاوت باشند، اما معمولاً ساختار نگهداری شامل سطوح زیر است:

سویه مرجع

ماده اولیه‌ای است که از مجموعه کشت معتبر یا تأمین‌کننده مجاز دریافت می‌شود و باید همراه با مدارک شناسایی، شماره سویه و اطلاعات سری ساخت نگهداری شود.

کشت مادر

کشت مادر از احیای سویه مرجع تهیه می‌شود و باید در شرایط مناسب و برای مدت تعریف‌شده نگهداری شود. تعداد دفعات برداشت از کشت مادر باید محدود باشد.

کشت ذخیره

کشت ذخیره یا Stock Culture برای کاهش دفعات مراجعه مستقیم به کشت مادر تهیه می‌شود. تعداد پاساژها و مدت نگهداری آن باید در روش اجرایی استاندارد آزمایشگاه تعریف شود.

کشت کاری

کشت کاری برای انجام کنترل‌های روزمره استفاده می‌شود. این کشت نباید برای مدت نامحدود یا پاساژهای متعدد مورد استفاده قرار گیرد؛ زیرا احتمال تغییر خصوصیات سویه افزایش پیدا می‌کند.

اصول احیای سویه‌های استاندارد

روش احیا به نوع محصول و دستورالعمل سازنده بستگی دارد. سویه‌های لیوفیلیزه، منجمد یا آماده مصرف ممکن است روش‌های متفاوتی داشته باشند. بنابراین، دستورالعمل اختصاصی همان محصول باید مبنای کار قرار گیرد.

مراحل کلی احیا معمولاً شامل موارد زیر است:

  1. بررسی نام سویه، شماره کاتالوگ، شماره سری ساخت و تاریخ انقضا
  2. مطالعه دستورالعمل سازنده و تعیین محیط مناسب
  3. آماده‌سازی تجهیزات حفاظت فردی و شرایط ایمنی زیستی
  4. باز کردن ویال مطابق دستورالعمل اختصاصی
  5. افزودن محیط یا مایع احیاکننده توصیه‌شده
  6. انتقال سوسپانسیون به محیط کشت مناسب
  7. انکوباسیون در دما، زمان و اتمسفر توصیه‌شده
  8. بررسی رشد، خلوص، مورفولوژی کلنی و رنگ‌آمیزی گرم
  9. انجام آزمون‌های شناسایی موردنیاز پیش از استفاده روتین
  10. ثبت کامل اطلاعات احیا و نتایج اولیه

نکته ایمنی: احیا و کشت سویه‌های میکروبی باید فقط توسط کارکنان آموزش‌دیده، در فضای مناسب و مطابق الزامات ایمنی زیستی آزمایشگاه انجام شود.

اصول نگهداری سویه‌های میکروبی


شرایط نگهداری همه سویه‌ها یکسان نیست. بعضی محصولات لیوفیلیزه پیش از احیا در دمای یخچال نگهداری می‌شوند و برخی سویه‌ها باید در دماهای بسیار پایین ذخیره شوند. ملاک اصلی، دستورالعمل تأمین‌کننده و گواهی همان محصول است.

اصول عمومی نگهداری صحیح عبارت‌اند از:

  • رعایت دقیق دمای توصیه‌شده
  • پایش و ثبت مداوم دمای محل نگهداری
  • جلوگیری از چرخه‌های مکرر انجماد و ذوب
  • تقسیم کشت ذخیره به ویال‌های متعدد در صورت مجاز بودن روش
  • استفاده از محیط نگهدارنده مناسب
  • پرهیز از پاساژهای غیرضروری
  • برچسب‌گذاری کامل همه ویال‌ها و پلیت‌ها
  • ثبت شماره سویه، تاریخ تهیه، شماره پاساژ و نام کاربر
  • جلوگیری از آلودگی متقاطع
  • حذف کشت‌های منقضی یا مشکوک مطابق دستورالعمل پسماند

چرا تعداد پاساژ سویه اهمیت دارد؟

هر بار انتقال میکروارگانیسم از یک محیط به محیط دیگر یک پاساژ محسوب می‌شود. پاساژهای مکرر می‌توانند موجب انتخاب جمعیت‌های فرعی، جهش، تغییر بیان ژن‌ها یا تغییر ویژگی‌هایی مانند تولید رنگدانه، فعالیت آنزیمی و الگوی حساسیت آنتی‌میکروبی شوند.

برای کاهش این خطر، آزمایشگاه باید حداکثر تعداد پاساژ مجاز را در روش اجرایی خود تعریف کند و سوابق انتقال سویه را ثبت نماید. عدد ثابت و یکسانی برای تمام سویه‌ها و تمام روش‌ها وجود ندارد و تصمیم‌گیری باید بر اساس دستورالعمل سازنده، استاندارد مورد استفاده و سیستم مدیریت کیفیت آزمایشگاه انجام شود.

کنترل خلوص و هویت سویه

پس از احیا و در فواصل تعریف‌شده، باید خلوص و هویت سویه بررسی شود. وجود بیش از یک مورفولوژی کلنی، تغییر غیرمنتظره در رنگ‌آمیزی گرم یا واکنش‌های بیوشیمیایی ناسازگار می‌تواند نشانه آلودگی یا تغییر سویه باشد.

روش‌های بررسی خلوص و هویت می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

  • بررسی ماکروسکوپی مورفولوژی کلنی
  • رنگ‌آمیزی گرم
  • بررسی میکروسکوپی شکل و آرایش سلولی
  • تست‌های بیوشیمیایی منتخب
  • استفاده از سیستم‌های شناسایی اتوماتیک
  • روش‌های مولکولی در صورت نیاز
  • مقایسه نتیجه با گواهی و مشخصات سویه

چه اطلاعاتی باید در پرونده سویه ثبت شود؟

هر سویه استاندارد باید دارای پرونده یا شناسنامه قابل ردیابی باشد. این پرونده می‌تواند به‌صورت کاغذی یا الکترونیکی نگهداری شود.

اطلاعات پیشنهادی برای ثبت عبارت‌اند از:

  • نام کامل میکروارگانیسم
  • شماره سویه مرجع مانند ATCC
  • نام تولیدکننده یا تأمین‌کننده
  • شماره کاتالوگ
  • شماره سری ساخت
  • تاریخ دریافت
  • تاریخ انقضا
  • شرایط حمل و نگهداری
  • تاریخ احیا
  • محیط و شرایط احیا
  • نتایج بررسی خلوص و شناسایی
  • تاریخ تهیه کشت مادر و کشت کاری
  • شماره پاساژ
  • نام و امضای کاربر
  • نتایج کنترل کیفی
  • سوابق بروز آلودگی یا نتایج خارج از محدوده
  • تاریخ امحا

علل رایج نتیجه نامناسب در کنترل کیفی سویه‌ها

خارج شدن نتیجه کنترل از محدوده همیشه به معنی خراب بودن سویه نیست. تمام اجزای فرایند باید به‌صورت سیستماتیک بررسی شوند.

علل رایج عبارت‌اند از:

  • استفاده از سویه اشتباه یا شماره ATCC نامناسب
  • آلودگی کشت
  • پاساژ بیش از حد
  • تراکم نامناسب سوسپانسیون میکروبی
  • تهیه نادرست استاندارد کدورت
  • کهنه بودن کشت کاری
  • استفاده از محیط کشت نامناسب یا منقضی
  • ضخامت یا pH نامناسب محیط مولر هینتون
  • نگهداری نادرست دیسک‌های آنتی‌بیوتیک
  • تأخیر بیش از حد بین تهیه سوسپانسیون و تلقیح
  • دمای نامناسب انکوباسیون
  • زمان نامناسب انکوباسیون
  • شرایط اتمسفری نادرست
  • خطا در خواندن قطر هاله یا MIC
  • خرابی انکوباتور، دماسنج یا تجهیزات اندازه‌گیری

اقدامات لازم در صورت خارج شدن کنترل از محدوده

اگر نتیجه سویه کنترل خارج از محدوده قابل قبول باشد، نتایج بیماران نباید بدون بررسی علت و تأیید صحت آزمون گزارش شوند.

اقدامات پیشنهادی شامل موارد زیر است:

  1. بررسی احتمال خطای ثبت یا محاسبه
  2. بازبینی شماره سویه و روش مورد استفاده
  3. بررسی تاریخ انقضا و شرایط نگهداری مواد
  4. کنترل دما و شرایط انکوباسیون
  5. بررسی خلوص و تازگی کشت
  6. بررسی تراکم سوسپانسیون
  7. تکرار آزمون با کشت کاری تازه
  8. استفاده از ویال ذخیره جدید در صورت تداوم خطا
  9. تعویض محیط، دیسک یا معرف مشکوک
  10. ثبت عدم انطباق و اقدام اصلاحی
  11. خودداری از گزارش نتایج بیماران تا رفع مشکل

اشتباهات رایج در استفاده از سویه‌های استاندارد

  • ثبت نکردن شماره دقیق سویه
  • استفاده از یک سویه برای تمام اهداف کنترل کیفی
  • جایگزین کردن ایزوله بالینی به‌جای سویه مرجع
  • پاساژ مکرر از کشت کاری قدیمی
  • استفاده طولانی‌مدت از یک پلیت
  • نگهداری سویه در دمای نامناسب
  • استفاده از محیط یا شرایط رشد غیرتوصیه‌شده
  • نداشتن سوابق ردیابی کشت مادر و کشت کاری
  • توجه نکردن به علائم آلودگی یا تغییر مورفولوژی
  • مقایسه نتایج با محدوده‌های قدیمی یا نامرتبط

نکات مهم هنگام تهیه سویه‌های استاندارد

برای تهیه سویه‌های استاندارد، تنها نام باکتری کافی نیست. پیش از ثبت سفارش باید شماره دقیق سویه، کاربرد، فرمت محصول و شرایط نگهداری بررسی شود.

پیش از تهیه سویه به موارد زیر توجه کنید:

  • تطابق شماره سویه با روش کنترل کیفی آزمایشگاه
  • وجود مدارک شناسایی و گواهی آنالیز
  • اعتبار تولیدکننده و تأمین‌کننده
  • رعایت زنجیره دمایی حمل
  • تاریخ انقضای مناسب
  • امکان نگهداری در دمای توصیه‌شده
  • سطح ایمنی زیستی سویه
  • وجود دستورالعمل احیا و کشت
  • فرمت محصول و تعداد دفعات قابل استفاده

برای دریافت اطلاعات درباره تجهیزات، مواد مصرفی و ملزومات موردنیاز آزمایشگاه‌های میکروبیولوژی می‌توانید با کارشناسان فروش تکسان طب آزما تماس بگیرید. پیش از تهیه هر سویه یا ماده کنترل کیفی، شماره سویه و کاربرد موردنظر باید توسط مسئول فنی یا مسئول کنترل کیفیت آزمایشگاه تأیید شود.

جمع‌بندی

سویه‌های استاندارد ATCC از مهم‌ترین ابزارهای کنترل کیفی در آزمایشگاه میکروبیولوژی هستند. این سویه‌ها به آزمایشگاه کمک می‌کنند عملکرد محیط‌های کشت، دیسک‌های آنتی‌بیوتیک، آزمون‌های شناسایی، روش‌های MIC و تجهیزات آزمایشگاهی را ارزیابی کند.

سویه Staphylococcus aureus ATCC 25923 برای کنترل دیسک دیفیوژن، سویه Staphylococcus aureus ATCC 29213 برای کنترل روش‌های MIC، سویه Escherichia coli ATCC 25922 برای کنترل باکتری‌های گرم‌منفی و سویه Pseudomonas aeruginosa ATCC 27853 برای کنترل کیفی سودوموناس و برخی آزمون‌های حساسیت آنتی‌میکروبی کاربرد دارند.

بااین‌حال، خرید یک سویه استاندارد به‌تنهایی تضمین‌کننده کنترل کیفیت نیست. احیای صحیح، نگهداری مناسب، محدود کردن پاساژ، کنترل خلوص، ثبت سوابق و مقایسه نتایج با استاندارد معتبر، اجزای ضروری یک برنامه کنترل کیفی قابل اعتماد هستند.

سوالات متداول

سویه استاندارد ATCC چیست؟
سویه استاندارد ATCC یک میکروارگانیسم با هویت و ویژگی‌های مشخص و مستند است که برای اهدافی مانند کنترل کیفی محیط کشت، آنتی‌بیوگرام، آزمون‌های شناسایی، اعتبارسنجی روش‌ها و آموزش کارکنان آزمایشگاه استفاده می‌شود.
چرا شماره ATCC سویه اهمیت دارد؟
سویه‌های مختلف یک گونه می‌توانند خصوصیات و کاربردهای متفاوتی داشته باشند. شماره ATCC هویت دقیق سویه را مشخص می‌کند و نشان می‌دهد کدام سویه باید برای یک آزمون کنترل کیفی خاص استفاده شود.
کاربرد استافیلوکوکوس اورئوس ATCC 25923 چیست؟
سویه Staphylococcus aureus ATCC 25923 عمدتاً در کنترل کیفی آزمون دیسک دیفیوژن، ارزیابی محیط مولر هینتون آگار و کنترل برخی محیط‌ها و آزمون‌های شناسایی میکروبی استفاده می‌شود.
اشرشیا کلی ATCC 25922 چه کاربردی دارد؟
سویه Escherichia coli ATCC 25922 یکی از سویه‌های مرجع مهم برای کنترل کیفی آزمون حساسیت آنتی‌میکروبی باکتری‌های گرم‌منفی، ارزیابی محیط مولر هینتون و کنترل برخی سامانه‌های شناسایی و آنتی‌بیوگرام است.
چرا باید تعداد پاساژ سویه‌های استاندارد محدود شود؟
پاساژ مکرر می‌تواند باعث تغییر خصوصیات فنوتیپی، الگوی حساسیت آنتی‌میکروبی، تولید رنگدانه یا سایر ویژگی‌های سویه شود. به همین دلیل باید تعداد پاساژها ثبت و بر اساس روش اجرایی آزمایشگاه محدود شود.

این مقاله چقدر برایتان مفید بود؟

امتیاز شما

میانگین ۵.۰ از ۵ — ۱ رأی

نظرات (۱)

علیرضا کریمی

خیلی کامل و کاربردی بود ممنونم

نظر خود را بنویسید

نظرها پس از بررسی منتشر می‌شوند. سؤال‌های پزشکی شخصی را با پزشک خود در میان بگذارید.

مقالات مرتبط

آموزش علوم آزمایشگاهی

تست PPD چیست؟ راهنمای جامع نحوه انجام، تفسیر تخصصی و علل مثبت شدن آزمایش توبرکولین

آشنایی کامل با تست پوستی توبرکولین (PPD) برای تشخیص سل نهفته؛ بررسی تخصصی تکنیک تزریق داخل جلدی مانتو، نحوه صحیح خوانش ایندوراسیون پس از ۴۸ تا ۷۲ ساعت…

۱۷ دقیقه مطالعه
آموزش علوم آزمایشگاهی

سیگما متریک در برابر نمودار لوی جنینینگز؛ راهنمای جامع طراحی و تحلیل QC آزمایشگاه

در دنیای آزمایشگاه‌های تشخیص طبی مدرن، هیچ‌کدام از این دو ابزار به تنهایی کافی نیستند. نگاه به سیگما متریک و نمودارهای لوی-جنینینگز به عنوان دو مقوله …

۱۲ دقیقه مطالعه
ارسال ایمن و مطمئنبه سراسر کشور
تنوع مدلبرندهای معتبر
مشاوره تخصصیقبل از خرید
تضمین اصالت کالابرای اطمینان خاطر شما
استعلام و گفتگو در بله